Vrienden van de Wijenburg
   
  Home > Bewoners  
  Bewoners  
 

Algemeen overzicht

1271-1751 Familie Van Wijhe

De Wijenburg in Echteld is bijna 500 jaar in het bezit geweest van de familie Van Wijhe. In 1271 trouwde Jordaen van Wijhe met ene vrouwe van Echteld en werd hierdoor de eerste Van Wijhe die zich heer van Echteld noemde. In 1749 overleed Christiaan Reinoud van Wijhe (de 12e en laatste heer van Echteld) en daarmee kwam een einde aan een unieke prestatie. Er zijn maar weinig kastelen in Nederland waar één familie zolang de touwtjes in handen had. Ter vergelijking: het oudste familiebedrijf in Nederland bestaat dit jaar 343 jaar. Het is gelukt om het kasteel met al haar bezittingen in de familie te houden. Hoe? Door het goed regelen van erfenissen en opvolging enerzijds en een zorgvuldige huwelijkspolitiek (uitbreiding van het bezit!) anderzijds. Daarnaast moet er sprake zijn geweest van goed “management”.

Kennelijk is er steeds goed gewaakt voor versnippering van het bezit. Dit moet niet eenvoudig geweest zijn want de Van Wijhe-familie kende, zoals veel families, allerlei takken.

Kasteel Hernen

Omstreeks 1400 zien we uit de Echteldse stam twee nieuwe takken ontstaan. Door het huwelijk van Johan van Wijhe met Elisabeth van Meekeren kwam kasteel Hernen in de familie. Door het huwelijk van hun dochter Aleid met haar achterneef Dirk van Wijhe ontstond volgens Anspach de Hernense tak. Het is ook mogelijk dat Herman van Wijhe, een broer van Aleid, de stamvader was van de Hernense Van Wijhe's. De Hernense tak stond in hoog aanzien bij de hertogen van Gelre. In 1591 overleed Joachim van Wijhe, de laatste heer van Hernen. Van de Gravin van Rechteren hebben wij een foto van een portret van Joachim van Wijhe gekregen. Dit portret hangt in kasteel Rechteren bij Dalfsen. Onderstaande foto laat een deel van dit portret zien. 


Het omvangrijke Hernense bezit werd na het overlijden van Joachim van Wijhe verdeeld tussen zijn twee dochters Maria en Joachima, die mede hierdoor gewilde huwelijks partners waren. Maria trouwde een Van Reede tot Saasveld en Joachima een Van Rechteren. Een portret van Joachima van Wijhe hangt in kasteel Rechteren in Dalfsen.

De Stichting Familie van Rechteren Limpurg in Almelo beschikt ook over enkele portretten van Joachima van Wijhe.


Ter gelegenheid van 75-jaar GL&K en het project Hernen 1544 hebben wij een boeiend verhaal over de familie Van Wijhe van Hernen gemaakt. De Hernense tak van de Van Wijhe's heeft kasteel Hernen 240 jaar bewoond (1406-1646). Kijk voor ons verhaal op : http://www.vriendenvandewijenburg.nl/Boeiende-verhalen/De-familie-Van-Wijhe-van-Hernen


Ook omstreeks 1400 ontstond er via Willem, een broer van Dirk, de Arnhemse Van Wijhe tak. Zij voerden, net als de Hernense tak, als wapen een halve uitkomende leeuw. Deze tak werd in 1485 door de hertog van Kleef beleend met Ressenerbroek (bij Valburg) en heette sindsdien Van Wijhe van Ressenerbroek. Zij waren belangrijk (burgemeesters en richters) in Arnhem, Wageningen en in de buurt van Doesburg. In de periode 1430-1530 was er vrijwel steeds (100 jaar!) een Van Wijhe van deze tak bestuurder in Arnhem! Nazaten van deze tak vinden we nog tot ca.1660 in Doesburg, Zutphen en Deventer. Bij Boeiende verhalen hebben wij een uitgebreid verhaal over de Arnhemse van Wijhe tak opgenomen : http://www.vriendenvandewijenburg.nl/Boeiende-verhalen/De-Arnhemse-Van-Wijhe-tak/


Later, omstreeks 1600, ontstond er nog een Duitse tak (in de omgeving van Leverkusen), die zich later Van Wijhe von Reuschenburg noemde. Nazaten van deze tak hebben, vooral na het overlijden van de laatste heer van Echteld (in 1749), verwoede pogingen gedaan (ook via rechtszaken) om een deel van het Echteldse bezit in handen te krijgen. Uiteindelijk is ze dat niet gelukt. Bij Boeiende verhalen staat een uitgebreid verhaal over de Duitse Van Wijhe's : http://www.vriendenvandewijenburg.nl/Boeiende-verhalen/De-Duitse-Van-Wijhe-tak/

Terug naar de Wijenburg en haar bewoners. Er is natuurlijk veel gebeurd in die 478 jaar. Het in brand steken van de Wijenburg door soldaten van hertog Karel van Gelre was wel het dieptepunt. Otto van Wijhe, de 7e heer van Echteld, had een forse ruzie met Berend van Wees (een collega ridder) over het onderhoud van de dijken. Door dit conflict joeg Otto uiteindelijk ook hertog Karel van Gelre tegen zich in het harnas. Otto werd op last van de hertog gevangen genomen en te Wageningen gefolterd in een kerker onder het oog van ridder Albert van Lawick. Tegelijkertijd werd kasteel de Wijenburg in brand gestoken. Otto moest zich vervolgens voor 500 goudguldens vrijkopen (dit alles gebeurde in 1492). 

Otto maakte het voor zichzelf nog erger door in 1493 de Wijenburg open te stellen voor de vijand (de hertog van Bourgondië). Hierna werd hij in 1495 door Karel van Gelre gedwongen de Wijenburg tot leen en open huis van de hertog te maken (daarvoor was het een z.g. allodiaal, zelfstandig goed). Vanaf dat moment was Echteld zijn onafhankelijkheid kwijt.

Vrienden van de wijenburg
Otto's  zoon, Jasper van Wijhe (8e heer van Echteld), heeft geprobeerd de zelfstandigheid weer terug te krijgen maar zonder resultaat. Wel heeft hij door zijn huwelijk met de rijke Walburg van Haeften het bezit aanzienlijk uitgebreid en het kasteel weer opgeknapt. In die tijd (ca 1540 ) was de relatie met de Van Wijhe’s in Hernen uitstekend.

De oudste zoon van Jasper van Wijhe en Walburg van Haeften heette Otto en trouwde in 1575 met Christina van Wijhe van Hernen (zij was een zus van de hierboven genoemde Joachim van Wijhe heer van Hernen). Deze Otto werd de 9e heer van Echteld en probeerde net als zijn vader de afhankelijkheid van de hertog van Gelre ongedaan te maken. Dat is hem voor een deel gelukt. Ook zag hij kans het bezit verder te vergroten.

Hij studeerde van 1561 tot 1565 rechten in Orleans en Douai. Uit die tijd zijn van hem 2 alba amicorum (vriendenboeken) bewaard gebleven. Vrienden van de wijenburg

In deze alba verzamelde hij 35 inscripties van medestudenten. Ook is zijn dagboek uit 1574, geschreven in een Deventer Almanak, bewaard gebleven.

Heel bijzonder was de 11e heer van Echteld; ook hij heette Otto. Hij heeft 75 jaar het Echteldse bezit onder zijn hoede gehad!
Het aanzien van de Wijenburg is onder zijn bestuur enorm vermeerderd.
Hij speelde ook een belangrijke rol in de Ridderschap van Nijmegen.

Zijn zoon Christiaan Reinoud was al 57 jaar toen hij als 12e heer van Echteld het stokje van zijn vader mocht overnemen. Hij was de laatste heer Van Wijhe van Echteld en had 10 kinderen. Zijn enige zoon, Otto, overleed op 10 jarige leeftijd waardoor er geen mannelijke erfgenamen waren. Zijn twee oudste dochters trouwden beiden een lid van de zeer aanzienlijke familie Van Wassenaer, waardoor de Wijenburg in bezit kwam van dit geslacht.

1751-1817 Familie Van Wassenaer
Johanna Wilda van Wijhe (dochter van Christiaan Reinoud de laatste “Van Wijhe”-heer van Echteld) erfde het kasteel en zij trouwde in 1751 met Willem van Wassenaer. Kort na haar huwelijk stierf Johanna Wilda van Wijhe al (1754). Willem van Wassenaer trouwde vervolgens met Anna van Wassenaer Starrenburg. Dit echtpaar verbouwde in 1772 het kasteel. De binnenplaats werd overdekt en het interieur aangepast aan de tijd. Zij gebruikten het kasteel als zomerhuis. Willem overleed in 1783 in Echteld. Zijn zoon Willem Frederik Hendrik van Wassenaer erfde het kasteel, maar verbleef er maar weinig. Anna Henriette Elisabeth was een dochter van Willem Frederik Hendrik van Wassenaer. Zij kreeg de Echteldse bezittingen.

1817-1928 Familie Van Balveren
In 1817 werd Walraven Elias Johan baron van Balveren (geboren in 1785 in het kasteel van de Van Balverens in Leur bij Wijchen) de volgende heer van Echteld door zijn huwelijk met Anna Henrietta Elisabeth van Wassenaer. Zij bewoonden het kasteel waarschijnlijk alleen 's zomers.

Rond 1835 werd het kasteel door hen verbouwd in de neo-tudorstijl.
In de 19e eeuw erfde de zoon van bovengenoemd echtpaar het kasteel. Hij (C.W.J.E. baron van Balveren) was rechter in Nijmegen en bewoonde de Wijenburg niet continu. Vervolgens gingen de bezittingen weer over op diens zoon Walraven Elias Johan. Deze laatstgenoemde vertrok naar de Verenigde Staten. Hij stierf in 1924. Door vererving kwamen het kasteel en de Echteldse bezittingen in handen van zijn 2 ongehuwde zusters, de freules Van Balveren. De baronessen woonden er al eerder. Zij leidden een reizend bestaan en verbleven maar weinig op het kasteel.

1928-1956 Familie Van Verschuer
In 1928 kocht een neef van de freules, B.F. baron van Verschuer, het kasteel. Door deze aankoop is het kasteel behouden gebleven. In de oorlog raakte het in slechte staat. Het is een legerplaats geweest en heeft burgers onderdak gegeven. Later zijn de kelders gebruikt als fruitopslagplaats.

1956- nu Geldersche Kasteelen
In 1956 is het kasteel door een schenking overgedragen aan de Stichting Geldersche Kasteelen. Vervolgens werd de Wijenburg gerestaureerd in 16e en 18e eeuwse stijl. De restauratiearchitect was C.W. Royaards. Na de restauratie, die 16 jaar heeft geduurd, heeft Geldersche Kasteelen het kasteel verhuurd. Zie ook www.mooigelderland.nl
Op dit moment wordt het vooral gebruikt als partycentrum waar veel huwelijken worden gesloten en gevierd. Zie ook www.kasteelwijenburg.nl


 
     
  lijn